Słowa, które pojawiają się w kartach katalogowych, na stronach produktów i w ofertach, gdy kupujesz panele, falowniki i magazyny energii – wyjaśnione prosto, razem z tym, co warto sprawdzić przed zamówieniem. Każde pojęcie odsyła do pojęć powiązanych i do odpowiedniej części katalogu.
Cena magazynu podzielona przez jego pojemność, by porównać różne wielkości.
Na SolarGear.eu €/kWh to cena magazynu podzielona przez pojemność podaną przez producenta, pokazana netto i z VAT Twojego kraju. To szybkie porównanie, ale nie wszystko: zwróć uwagę na pojemność użyteczną, liczbę cykli, a przy wysokim napięciu na koszt sterownika i minimalną liczbę modułów. To nie jest koszt kWh oddanej w całym okresie życia magazynu, który zależy też od cykli.
Cena za wat, by porównać falowniki i panele różnej wielkości.
Dla falowników €/W to cena podzielona przez moc znamionową, dla paneli €/Wp to cena podzielona przez moc szczytową. Ułatwia to porównanie wielkości i marek, ale sprawdź, co jest w zestawie (licznik, moduł Wi-Fi, skrzynka backup) i czy przy panelach kupujesz pojedyncze sztuki, czy całą paletę.
Pojemność jako ładunek – po pomnożeniu przez napięcie daje energię.
Ah mówi, jaki prąd akumulator może oddawać przez godzinę, ale nie mówi, ile ma energii: trzeba to pomnożyć przez napięcie nominalne. 100Ah przy 51,2V to 5,12kWh, a 100Ah przy 12,8V to tylko 1,28kWh. Akumulatory o różnym napięciu porównuj zawsze w kWh, nigdy w Ah.
Część energii z paneli, którą zużywasz na miejscu zamiast oddawać do sieci.
Energia słoneczna zużyta w domu lub firmie zastępuje prąd kupowany po pełnej cenie z rachunku, a energia oddana do sieci jest zwykle rozliczana znacznie niżej, o ile w ogóle. Magazyn zwiększa autokonsumpcję, przesuwając nadwyżkę z dnia na wieczór. Dobieraj instalację do swojego profilu zużycia, a nie tylko do powierzchni dachu.
Elektronika w akumulatorze, która nadzoruje i chroni ogniwa.
BMS mierzy napięcie i temperaturę każdego ogniwa, wyrównuje je i przerywa ładowanie lub rozładowanie po osiągnięciu limitu. W instalacji PV na bieżąco informuje też falownik, jaki prąd akumulator może przyjąć lub oddać. Dlatego magazyn i falownik muszą być oficjalnie kompatybilne: bez działającej komunikacji z BMS ładowanie nie jest właściwie sterowane, a gwarancja może być zagrożona.
Prąd ładowania lub rozładowania w odniesieniu do pojemności.
1C to prąd, który w godzinę całkowicie naładuje lub rozładuje akumulator; przy 0,5C trwa to dwie godziny. Dla akumulatora 100Ah 0,5C oznacza 50A. C-rate z karty katalogowej wyznacza moc ciągłą, jaką magazyn może oddać lub przyjąć: przy małym magazynie duży falownik może być ograniczany przez akumulator, a nie przez własną moc.
Jedno urządzenie, które steruje panelami, magazynem i siecią.
Falownik hybrydowy przetwarza energię z paneli, ładuje i rozładowuje magazyn oraz wymienia energię z siecią, decydując na bieżąco, gdzie ją skierować. Jego wejście bateryjne jest albo 48V, albo wysokonapięciowe, nigdy oba naraz, a wiele modeli ma wyjście zasilania awaryjnego. To typowy wybór do nowej instalacji z magazynem albo do takiej, do której chcesz później dodać magazyn.
Falownik, który zamienia prąd stały z paneli na przemienny dla sieci, bez magazynu.
Falownik sieciowy przyjmuje jeden lub kilka stringów paneli i oddaje ich energię do budynku i do sieci. Nie obsługuje magazynu, więc kosztuje mniej za kW niż hybryda i jest standardem w instalacjach komercyjnych i przemysłowych. Magazyn można dołożyć później przez sprzężenie AC z osobnym falownikiem bateryjnym.
Jaka część pojemności jest wykorzystywana w jednym cyklu, w procentach.
DoD 90% oznacza, że akumulator rozładowuje się do 10% pojemności i wtedy się zatrzymuje. Wiele magazynów LiFePO4 pozwala na 90–100%, ale falownik często trzyma rezerwę na zasilanie awaryjne albo dla ochrony ogniw zimą. Gwarantowana liczba cykli zawsze odnosi się do konkretnej DoD – sprawdź, do jakiej, zanim porównasz dwa magazyny.
Najwyższy prąd, jaki może dać panel.
Isc to prąd przy zwartych zaciskach panelu, nieco wyższy od prądu pracy (Imp). Duże współczesne panele mają wysokie prądy: sprawdź, czy Isc stringu mieści się w maksymalnym prądzie zwarciowym na MPPT falownika. Panele dwustronne mogą dawać więcej prądu niż wartość dla przedniej strony, więc zostaw zapas.
Rodzaj przyłącza, od którego zależy, jakiego falownika potrzebujesz.
W wielu krajach domy mają przyłącze jednofazowe, a większe domy, gospodarstwa i firmy często trójfazowe; w Polsce przyłącze trójfazowe jest w domach bardzo powszechne. Falownik jednofazowy podłącza się do jednej fazy, a trójfazowy rozkłada moc równo na trzy fazy. Przepisy przyłączeniowe w wielu krajach ograniczają moc, jaką może oddawać falownik jednofazowy, dlatego większe instalacje często muszą być trójfazowe.
Dokument techniczny producenta z parametrami produktu.
Karta katalogowa podaje napięcia, prądy, moc, sprawność, wymiary, certyfikaty i warunki pracy. To punkt odniesienia przy sprawdzaniu kompatybilności – magazynu z falownikiem i paneli z MPPT – i właśnie o nią poprosi instalator oraz operator sieci. Strony produktów na SolarGear.eu prowadzą do kart katalogowych i instrukcji producenta, jeśli są dostępne; w razie wątpliwości obowiązuje najnowsza wersja producenta.
Kilka wież lub szaf połączonych równolegle z tym samym falownikiem.
Gdy jedna wieża nie wystarcza, łączy się kilka równolegle, każdą z własnym sterownikiem, czasem przez skrzynkę łączeniową. Producenci zwykle wymagają, by wszystkie wieże w klastrze miały tyle samo modułów tego samego modelu, więc rozbudowę planuje się całymi wieżami.
Połączenia danych między magazynem, falownikiem i licznikiem.
CAN i RS485 to najczęściej używane magistrale komunikacji między BMS a falownikiem; RS485 służy też do liczników i monitoringu. Pasujące złącze to za mało: falownik i magazyn muszą mówić tym samym protokołem, dlatego producenci publikują listy kompatybilności. W wielu falownikach protokół akumulatora wybiera się w ustawieniach.
kWh to energia (ile), kW to moc (jak szybko).
Pojemność magazynu podaje się w kWh: 10kWh może dawać 1kW przez dziesięć godzin albo 5kW przez dwie. Moc falownika podaje się w kW – to maksimum, które może oddać w danej chwili. Potrzebujesz tylu kWh, by pokryć zużycie wieczorem i w nocy, i tylu kW, by zasilić urządzenia pracujące jednocześnie.
Ile pełnych cykli ładowania i rozładowania wytrzymuje akumulator.
To liczba cykli, jaką akumulator wykona przy określonej DoD, temperaturze i C-rate, zanim jego pojemność spadnie do wartości końcowej, zwykle 70–80% początkowej. Gwarancja jest podawana w latach, a często także w cyklach lub w łącznej oddanej energii – w zależności od tego, co nastąpi pierwsze. Domowy magazyn, który robi mniej więcej jeden cykl dziennie, zużywa najwyżej około 365 cykli rocznie.
Chemia litowa stosowana w niemal wszystkich domowych i firmowych magazynach energii.
LiFePO4, zapisywany też jako LFP, to chemia litowo-jonowa z katodą z fosforanu żelaza. W porównaniu z ogniwami niklowymi z wielu aut elektrycznych jest stabilniejsza termicznie, wytrzymuje tysiące cykli i nie zawiera kobaltu; mniejsza gęstość energii nie ma znaczenia w magazynie, który wisi na ścianie. Ogniwo ma napięcie nominalne 3,2V, więc 16 ogniw szeregowo daje akumulator 51,2V, który branża nazywa „48V”.
Dwie rodziny magazynów, które współpracują z różnymi falownikami.
Magazyny niskonapięciowe pracują przy około 48–51,2V i rozbudowuje się je, dodając moduły równolegle; współpracują z falownikami hybrydowymi 48V i inwerterami z ładowarką. Magazyny wysokonapięciowe łączą moduły szeregowo do kilkuset woltów: mniejsze prądy i lepsza sprawność przy dużej mocy, ale wymagają falownika hybrydowego HV i zwykle minimalnej liczby modułów. Nie są zamienne – magazyn i falownik dobiera się razem.
Moduły montowane w szafie lub ramie 19-calowej.
Magazyny szafowe korzystają z 19-calowego formatu szaf serwerowych: moduły wsuwa się do metalowej szafy, a sterownik jest na górze lub na dole. Ten format jest popularny w pomieszczeniach technicznych i w firmach, bo jest zwarty i łatwy w serwisie. Sprawdź, czy szafa jest w zestawie, czy sprzedawana osobno, i ile modułów mieści.
Mały falownik na jeden do czterech paneli, montowany pod nimi.
Każdy mikroinwerter zamienia energię swoich paneli na prąd przemienny już na dachu: zacieniony lub zabrudzony panel nie obniża uzysku pozostałych, a panele mogą być skierowane w różne strony. Napięcie stałe na dachu pozostaje niskie. W przeliczeniu na kW są droższe od falownika sieciowego, więc najlepiej sprawdzają się na małych lub skomplikowanych dachach.
Pojedyncza jednostka akumulatora, którą łączy się z innymi w większy system.
Moduł zawiera ogniwa, BMS lub płytkę podrzędną (slave) i zaciski. Moduły niskonapięciowe to zwykle kompletne akumulatory, które działają też samodzielnie; moduły wysokonapięciowe to klocki, które działają tylko w wieży ze swoim sterownikiem. Producent podaje minimalną i maksymalną liczbę modułów dla każdego falownika, a mieszanie różnych modeli lub generacji jest zazwyczaj niedozwolone.
Układ w falowniku, który wyciąga maksimum ze stringu paneli.
Uzysk paneli zmienia się ze światłem i temperaturą, a MPPT stale dopasowuje napięcie i prąd, by utrzymać punkt mocy maksymalnej. Stringi na jednym MPPT powinny mieć tę samą orientację i liczbę paneli; z dwoma lub więcej MPPT falownik obsłuży dwie połacie dachu. Porównaj zakres napięcia MPPT i maksymalny prąd na MPPT z parametrami swoich paneli.
Faktura bez VAT między firmami z różnych krajów UE.
Gdy firma z ważnym numerem VAT UE kupuje towary od dostawcy z innego kraju UE, faktura jest wystawiana bez VAT, a nabywca rozlicza podatek u siebie jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Na SolarGear.eu dotyczy to firm z UE, których numer VAT jest aktywny w VIES. Osoby prywatne płacą VAT: włoski we Włoszech, a w pozostałych krajach UE – VAT swojego kraju.
Instalacja bez przyłącza do sieci w porównaniu z instalacją podłączoną do sieci.
Instalacja on-grid jest podłączona do sieci publicznej: najpierw wykorzystuje energię słoneczną, a resztę wymienia z siecią. Instalacja off-grid (wyspowa) działa samodzielnie, z panelami, magazynem i często agregatem, więc magazyn i falownik muszą pokryć każde zużycie o każdej porze roku. Wiele falowników hybrydowych potrafi jedno i drugie, ale off-grid wymaga większego magazynu i starannego doboru.
Technologia ogniw większości nowych paneli o wysokiej sprawności.
Ogniwa typu N wykorzystują krzem domieszkowany inaczej niż starsze ogniwa typu P (PERC) i z czasem oraz w upale tracą mniej mocy. TOPCon (tunnel oxide passivated contact) to dziś najpopularniejsza konstrukcja typu N, a HJT (heterozłącze) to inna. Dla kupującego oznacza to wyższą sprawność, lepszy współczynnik temperaturowy i zwykle mniejszą degradację niż w PERC.
Urządzenie DC pod każdym panelem, które utrzymuje go w najlepszym punkcie pracy.
Optymalizator pozwala każdemu panelowi pracować w jego własnym punkcie mocy maksymalnej i ogranicza straty z powodu zacienienia lub różnic między modułami, a zamiana na prąd przemienny dalej odbywa się w centralnym falowniku. Niektóre optymalizatory działają tylko z falownikami tej samej marki, inne z każdym – sprawdź to przed zakupem. Wiele z nich umożliwia też wyłączenie na poziomie modułu, co obniża napięcie stałe na dachu.
Pełna jednostka opakowania paneli, wysyłana transportem paletowym.
Panele wysyła się ułożone na paletach po kilkadziesiąt sztuk, zależnie od modelu; zakup całej palety obniża cenę za Wp i ryzyko w transporcie. Palety jadą ciężarówką, a nie kurierem paczkowym: adres musi być dostępny dla samochodu ciężarowego, a jeśli nie masz wózka widłowego, poproś o dostawę z windą załadowczą. Sprawdź opakowanie, zanim podpiszesz list przewozowy.
Ogniwa ze wszystkimi stykami z tyłu, bez busbarów z przodu.
Gdy styki są z tyłu, cała przednia powierzchnia zbiera światło: panele back-contact osiągają bardzo wysoką sprawność i wyglądają jednolicie czarno. Zwykle kosztują więcej za Wp niż TOPCon. Opłacają się, gdy miejsca na dachu jest mało albo liczy się wygląd.
Panel, który produkuje energię także ze światła padającego na tył.
Moduły dwustronne mają przezroczysty tył, zwykle ze szkła, i wykorzystują światło odbite od podłoża. Zysk zależy od powierzchni pod panelem i wysokości montażu: opłaca się na gruncie i jasnych dachach płaskich, a jest niewielki przy panelu przylegającym do skośnego dachu. Karta katalogowa podaje współczynnik dwustronności i moc przy określonym zysku z tyłu.
Nominalna to energia zgromadzona w magazynie, użyteczna to ta, którą faktycznie możesz pobrać.
Pojemność nominalna to cała energia ogniw (napięcie × Ah). Użyteczna to to, co zostaje po odjęciu rezerw na górze i na dole, ustawionych przez BMS i falownik. Porównując magazyny, patrz na kWh użyteczne i sprawdź w karcie katalogowej, czy podano je przy 100%, czy przy mniejszej głębokości rozładowania.
Równolegle rośnie pojemność przy tym samym napięciu, szeregowo rośnie napięcie.
Przy połączeniu równoległym napięcie się nie zmienia (np. 51,2V), a pojemność i prąd się sumują – tak rosną systemy 48V. Przy szeregowym sumują się napięcia, a Ah pozostają takie same – tak buduje się wieże wysokonapięciowe i stringi PV. Z panelami jest tak samo: moduły połączone szeregowo tworzą string, a kilka stringów równolegle korzysta z jednego MPPT.
Czujnik, który mówi falownikowi, ile mocy płynie z sieci i do sieci.
Aby ładować magazyn nadwyżką, pokrywać zużycie lub ograniczać oddawanie energii, falownik hybrydowy musi znać moc w punkcie przyłączenia. Mierzy ją przekładnikami prądowymi (cęgami CT) albo licznikiem energii podłączonym przez RS485. Sprawdź, jaki licznik lub przekładnik obsługuje falownik: często jest w zestawie, czasem to akcesorium.
Dwa sposoby podłączenia magazynu do instalacji PV.
Przy sprzężeniu DC panele i magazyn korzystają z jednego falownika hybrydowego, z mniejszą liczbą przemian i nieco wyższą sprawnością – to typowy wybór w nowych instalacjach. Przy sprzężeniu AC magazyn ma własny falownik, podłączony po stronie prądu przemiennego obok istniejącego falownika PV – to zwykły sposób na dołożenie magazynu do działającej instalacji bez ingerencji w stronę paneli.
Jednostka sterująca wieżą magazynu wysokonapięciowego.
W systemie wysokonapięciowym każda wieża potrzebuje sterownika, który w zależności od marki nazywa się PDU, BMU lub skrzynka HV. Mieści wyłącznik główny, zabezpieczenia, styczniki i nadrzędny BMS, który komunikuje się z falownikiem. Często sprzedaje się go osobno: licząc cenę magazynu HV, doliczaj jeden sterownik na każdą wieżę.
Poziom ochrony przed pyłem i wodą.
Pierwsza cyfra dotyczy ciał stałych i pyłu, druga wody. IP65 oznacza pyłoszczelność i ochronę przed strumieniem wody: nadaje się na zewnątrz, najlepiej pod osłoną przed deszczem i bezpośrednim słońcem. Urządzenia IP20 lub IP21 są tylko do wnętrz, a przy montażu na zewnątrz zakres temperatur pracy jest równie ważny jak stopień IP.
System Komisji Europejskiej do sprawdzania numerów VAT w UE.
VIES (VAT Information Exchange System) potwierdza, czy numer VAT jest aktywny w transakcjach między krajami UE. Tam sprawdzamy Twój numer, zanim wystawimy fakturę bez VAT. Jeśli nie jesteś zarejestrowany jako podatnik VAT UE, faktura musi zawierać VAT.
Napięcie panelu bez obciążenia i granica, której falownik nigdy nie może przekroczyć.
Voc (napięcie obwodu otwartego) rośnie, gdy temperatura spada, więc napięcie stringu jest najwyższe w mroźny, słoneczny poranek. Pomnóż Voc panelu przez liczbę paneli w szeregu i dodaj zapas na najniższą temperaturę w danym miejscu: wynik musi być niższy od maksymalnego napięcia wejściowego DC falownika. Przepięcie może zniszczyć falownik i zwykle nie jest objęte gwarancją.
Moduły ustawione jeden na drugim, połączone bez luźnych kabli.
Wiele magazynów układa się w stos: moduły stoją na podstawie jeden nad drugim, a na górze jest sterownik lub pokrywa. W systemie wysokonapięciowym jedna wieża to jeden łańcuch szeregowy z własnym sterownikiem. Sprawdź maksymalną liczbę modułów w wieży i wymagane odstępy wokół niej.
Moc panelu w standardowych warunkach testowych.
Wp to moc, jaką panel oddaje w standardowych warunkach testowych (STC: natężenie promieniowania 1000W/m², temperatura ogniwa 25°C); w praktyce zwykle jest niższa z powodu ciepła, kąta i zabrudzenia. Wielkość instalacji podaje się w kWp: dwadzieścia paneli 500Wp to 10kWp. Ile kWh rocznie daje każdy kWp, zależy od lokalizacji, kierunku i kąta nachylenia.
Zasady techniczne, które falownik musi spełniać, by przyłączyć go do sieci w danym kraju.
Każdy kraj ma własne wymagania przyłączeniowe, na przykład CEI 0-21 we Włoszech czy VDE-AR-N 4105 w Niemczech dla niskiego napięcia, często oparte na europejskiej normie EN 50549-1; w krajach UE podstawą jest też kodeks sieci NC RfG. Do tego dochodzą wymagania lokalnego operatora sieci. Falownik musi mieć odpowiedni certyfikat i ustawiony właściwy profil kraju; przed zakupem sprawdź, czy model jest dopuszczony w Twoim kraju, a zgłoszenie do operatora załatwia instalator.
Wyjście, które zasila odbiorniki podczas zaniku sieci.
Gdy sieć zanika, falownik hybrydowy z funkcją EPS (emergency power supply) odłącza się od sieci i zasila odbiorniki z magazynu i paneli. Niektóre modele podtrzymują cały dom, inne tylko osobne wyjście dla odbiorników krytycznych, czasem z oddzielną skrzynką przełączającą. Sprawdź moc zasilania awaryjnego w kW, czas przełączenia i to, czy potrzebne są dodatkowe elementy.
Ustawienie, które blokuje lub ogranicza oddawanie energii do sieci.
Przy zero export falownik zmniejsza moc tak, by nic nie trafiało do sieci albo tylko do ustawionego limitu, na podstawie pomiaru z licznika lub przekładników. Stosuje się go, gdy operator sieci nie pozwala na oddawanie energii albo je ogranicza, lub gdy oddana energia nie jest opłacana. Z magazynem marnuje się mniej, bo nadwyżka trafia do akumulatora zamiast być ucinana.
Newsletter dla instalatorów i osób planujących instalację PV lub magazyn energii. Wybierz tematy: bez spamu, wypiszesz się jednym kliknięciem.